19
02-2022

Hướng dẫn đọc, phân tích và kiểm tra báo cáo tài chính doanh nghiệp

Hàng năm trước khi in báo cáo tài chính gửi cho cơ quan thuế kế toán cần phải rà soát thật kỹ các chỉ tiêu trên báo cáo tài chính tránh việc sai sót không đáng có. Bài viết này sẽ chia sẻ kinh nghiệm để giúp các bạn kiểm tra, rà soát báo cáo tài chính doanh nghiệp, số dư cuối kỳ, số phát sinh của các tài khoản kế toán.

Một số lưu ý chung trước khi kiểm tra lại BCTC

Trước khi tiến hành kiểm tra lại BCTC, kế toán cần chú ý

  • Những thông tin tài khoản có dư lớn, phát sinh không bình thường cần thanh tra rà soát lại ngay
  • Kiểm tra lại kỹ những thông tin tài khoản có dư Nợ và Có để tránh nhầm mã người mua, mã nhà cung ứng
  • Lưu ý đến số tăng lên của tiến sỹ cố định và thắt chặt, ngân sách trả trước
  • Với những TK ngân sách, khi kế toán lên báo cáo tác dụng hoạt động giải trí kinh doanh thương mại thì chỉ được lấy số kết chuyển sang TK 911

#1. Kiểm tra TK 111 | Kiểm tra TK Tiền mặt

#1.1 Kiểm tra số dư cuối kỳ

  • TK 111 sẽ không khi nào có số dư bên Có ;
  • Xem lại số dư từng thời gian xem có bị âm hay không ?
  • Đối chiếu số dư trên sổ quỹ với biên bản kiểm kê tại ngày cuối năm của đơn vị chức năng .

#1.2 Kiểm tra phát sinh trong kỳ

  • Những nhiệm vụ phát sinh mua sản phẩm & hàng hóa, dịch vụ đối ứng với những TK 331, TK 642, TK 152 … có chi trên 20 triệu hay không ? Nếu có cần xem lại xem có chi cho hóa đơn trên 20 triệu hay không ?

#2. Kiểm tra TK 112 | Kiểm tra TK Ngân hàng

#2.1 Kiểm tra số dư cuối kỳ

  • TK 112 cũng không khi nào có số dư bên Có ;
  • Đối chiếu số dư trên sổ của từng ngân hàng nhà nước với sao kê cuối năm của Ngân hàng đó ;
  • Kiểm tra xem đã nhìn nhận cuối kỳ với những khoản tiền gửi có gốc ngoại tệ chưa ?
  • Lưu ý so với phát sinh tương quan tới TK 138, TK 244, TK 141, TK 344 … đã hạch toán đúng đối tượng người tiêu dùng chưa, trong năm đã thu về hay chưa ?

#2.2 Kiểm tra PS trong kỳ

  • Đối chiếu số phát sinh của từng ngân hàng nhà nước trên sổ kế toán với số phát sinh trên sổ phụ từng tháng của từng ngân hàng nhà nước ;
  • Kiểm tra lại so với những nhiệm vụ phát sinh chênh lệch tỷ giá lớn ;
  • Note lại những khoản chênh lệch tỷ giá khi nhìn nhận ngoại tệ cuối kỳ để loại thu nhập hoặc ngân sách khi xác lập thuế TNDN .

#3. Kiểm tra TK 121, TK 128 | Rà soát các khoản đầu tư tài chính

#3.1 Kiểm tra số dư cuối kỳ

  • Không có số dư bên Có .
  • Đối chiếu số dư của từng loại sàn chứng khoán kinh doanh thương mại, những khoản góp vốn đầu tư với xác nhận của những khoản đó ;

#3.2 Rà soát PS trong kỳ

  • Kiểm tra lại so với những nhiệm vụ phát sinh lớn xem hạch toán đúng hay chưa ?
  • Với những khoản đã lâu không phát sinh hoặc không có xác nhận cần xem lại thời hạn đáo hạn cũng như kiểm tra về tính đúng chuẩn của những số dư đó .

#4. Kiểm tra TK 131 | Rà soát công nợ phải thu

#4.1 Rà soát SD cuối kỳ

  • Có thể có số dư bên Nợ hoặc bên Có ;
  • Đối chiếu số dư của từng người mua với biên bản so sánh nợ công, thư xác nhận ;
  • Kiểm tra xem đã nhìn nhận cuối kỳ với những khoản phải thu có gốc ngoại tệ chưa ?
  • Các khoản dư bên Có TK 131 cần kiểm tra lại hợp đồng xem có đúng là khoản ứng trước tiền hàng không ?

#4.2 Kiểm tra PS trong kỳ

  • Kết hợp với phần lệch giá để kiểm tra phát sinh trong kỳ. Chi tiết kiểm tra xem hướng dẫn chú ý quan tâm tại TK 511 ;
  • Note lại những khoản chênh lệch tỷ giá khi nhìn nhận ngoại tệ cuối kỳ để loại thu nhập hoặc ngân sách khi xác lập thuế TNDN .

#5. Kiểm tra TK 133 | Kiểm tra thuế GTGT

#5.1 Kiểm tra SD cuối kỳ

  • Không có số dư bên Có ;
  • Nếu cuối kỳ kế toán TK 133 còn số dư bên Nợ thường khớp với chỉ tiêu 41 trên tờ khai thuế GTGT. Nếu chênh lệch cần khám phá rõ nguyên do .

# 5.2 Kiểm tra PS trong kỳ

  • Kiểm tra xem tháng / quý ( theo kỳ kê khai ) đã kết chuyển thuế GTGT hay chưa ?
  • Đối chiếu tờ khai thuế GTGT tháng / quý với số phát sinh trên sổ xem có chênh lệch không ? Tìm hiểu rõ nguyên do .

#6. Kiểm tra hàng tồn kho

#6.1 Kiểm tra SD cuối kỳ

  • Không có số dư bên Có .
  • Đối chiếu số dư của từng mã vật tư, sản phẩm & hàng hóa tại ngày cuối năm với biên bản kiểm kê cuối năm .

#6.2 Kiểm tra PS trong kỳ

  • Kiểm tra xem Phát sinh Nợ TK 152, TK 153, TK 155, TK 156, TK 157 đã khớp với NXT cả năm chưa ?
  • Nếu tập hợp, tính giá tiền qua TK 154 kiểm tra xem Phát sinh Có TK 154 có khớp với Nợ TK 632 hay không ? Nếu là thương mại so sánh tương tự như ;
  • NXT kho có mã nào bị âm hay không ? Đã giải quyết và xử lý hay chưa ?

#7. Kiểm tra TK 211, 213 | Rà soát TSCĐ vô hình, TSCĐ hữu hình

#7.1 Rà soát SD cuối kỳ

  • Không có số dư bên Có
  • Đối chiếu số dư cuối năm với Nguyên giá TSCĐ trên bảng tính khấu hao xem đã khớp chưa ?

#7.2 Rà soát phát sinh trong kỳ

  • Kiểm tra xem Phát sinh bên Nợ TK 211, TK 213 đã khớp với nguyên giá TSCĐ những gia tài tăng trong năm trên bảng tính khấu hao hay chưa ?
  • Kiểm tra xem những phát sinh từ TK 211, TK 213 với TK 241 đã có rất đầy đủ hồ sơ chưa ?
  • Kiểm tra xem Phát sinh bên Có đã khớp với nguyên giá TSCĐ những gia tài đã ghi giảm trong năm hay chưa ?
  • Các TSCĐ tăng, giảm trong năm đã rất đầy đủ hồ sơ tương ứng hay chưa ?

#8. Kiểm tra, rà soát TK 214 | Kiểm tra, rà soát khấu hao

#8.1 Kiểm tra số dư cuối kỳ

  • Chỉ có số dư bên Có ;
  • Đối chiếu số dư cuối năm với Hao mòn lũy kế TSCĐ trên bảng tính khấu hao xem đã khớp chưa ?

#8.2 Kiểm tra phát sinh trong kỳ

  • Trong năm đã phân chia TSCĐ chưa ? Kiểm tra lại số phân chia trong năm trên sổ kế toán ( PS Có TK 214 ) và trên bảng tính khấu hao đã khớp nhau hay chưa ?
  • Với những TSCĐ ghi giảm trong năm thì số ghi giảm bên Nợ TK 214 và số khấu hao lũy kế đến thời gian ghi giảm có khớp nhau không ?

#9. Rà soát TK 242| Rà soát phân bổ chi phí trả trước

#9.1 Rà soát SD cuối kỳ

  • Không có số dư bên Có ;
  • Đối chiếu số dư cuối năm với GTCL trên bảng tính phân chia công cụ dụng cụ đã khớp chưa ?

#9.2 Rà soát PS trong kỳ

#10. Kiểm tra TK 229 | Kiểm tra dự phòng

#10.1 Kiểm tra số dư cuối kỳ

  • TK 229 có số dư bên Có hoặc không có số dư ;

#10.2 Kiểm tra PS trong kỳ

  • Kiểm tra xem những khoản Công nợ, Hàng tồn dư, Đầu tư kinh tế tài chính … có cần trích lập dự trữ hay không ?

#11. Kiểm tra TK 331 | Kiểm tra công nợ phải trả

#11.1 Kiểm tra SD cuối kỳ

  • Có thể có số dư bên Nợ hoặc Bên Có ;
  • Đối chiếu số dư cuối năm của những nhà sản xuất với biên bản so sánh nợ công hoặc thư xác nhận cuối năm ;
  • Kiểm tra xem những khoản phải trả TK 331 có gốc ngoại tệ đã nhìn nhận chênh lệch tỷ giá cuối năm chưa ?
  • Với những nhà cung ứng có số dư bên Nợ cần kiểm tra lại hợp đồng xem có điều kiện kèm theo ứng trước tiền hàng hay không ?

#11.2 Kiểm tra PS trong kỳ

  • Kiểm tra lại phát sinh của những nhà phân phối có số phát sinh lớn ;
  • Kiểm tra lại một số ít mã nợ công của người mua mà hoài nghi số dư có sai sót bằng việc so sánh với hóa đơn, những chứng từ giao dịch thanh toán ;
  • Kiểm tra lại với những khoản giao dịch thanh toán tiền mặt trên 20 triệu đồng xem có giao dịch thanh toán cho những hóa đơn có giá trị trên 20 triệu hay không ?

#12. Kiểm tra TK 333| Rà soát thuế và các khoản phải nộp nhà nước

#12.1 Rà soát số dư cuối kỳ

  • TK 333 thể có số dư bên Nợ hoặc Bên Có ; Đối với số dư bên Nợ cần xem xét đó là những nào ?
  • TK 33311 : Đối chiếu tựa như như TK 133. Lưu ý nếu TK 33311 có số dư thì thường bằng chỉ tiêu 40 trên tờ khai thuế GTGT ;
  • TK 33312, TK 3333 thường có số dư = 0 ;
  • TK 3334, TK 3335, TK 3338 hoàn toàn có thể có cả số dư bên Nợ và số dư bên Có .

#12.2 Rà soát PS trong kỳ

  • Khi lập giấy nộp tiền cho những khoản thuế trong năm quan tâm mã chương cũng như đơn vị chức năng thu ;
  • TK 33311 : Đối chiếu số hạch toán trên sổ với số phát sinh trên tờ khai thuế .
  • TK 3334 : Đã loại những khoản ngân sách không được trừ chưa ? Có được chuyển lỗ không ? Có phát sinh thu nhập tính thuế > 0 không ? Nếu có đã tạm nộp thuế TNDN chưa ?
  • TK 3335 : Đơn vị có phát sinh thuế TNCN hay không ? Kiểm tra lại việc tính thuế TNCN xem đã hài hòa và hợp lý chưa ? Có theo dõi chi tiết cụ thể cho từng đối tượng người tiêu dùng ở TK 138 hay TK 338 với những khoản thu thừa hoặc thiếu thuế TNCN hay không ? Tham chiếu sang TK 334 để kiểm tra việc tính thuế TNCN trong năm nếu có .

#13. Kiểm tra TK 334, 338 | Kiểm tra Lương và các khoản trích theo lương

#13.1 Kiểm tra số dư cuối kỳ

  • Có thể có số dư bên Nợ hoặc Bên Có ;
  • Kiểm tra xem số dư lương năm trước đã được thanh toán giao dịch hết trước 31.03 hay chưa ?
  • Thường số dư TK 334 cuối năm kinh tế tài chính bằng số lương chưa giao dịch thanh toán của tháng sau cuối trong năm kinh tế tài chính ;
  • Số dư TK 338 ( những khoản BHXH ) cuối năm đã khớp với thông tin BHXH cuối năm nay chưa ?

#13.2 Kiểm tra phát sinh trong kỳ

  • Đã làm hợp đồng lao động chưa ? Các cá thể có đủ mã số thuế hết chưa ? Những cá thể giảm trừ gia cảnh đã ĐK người nhờ vào hết chưa ? Có khá đầy đủ hồ sơ chưa ?
  • Trong năm có chi thưởng dịp nghỉ lễ, chi phục trang không ? Đã làm quyết định hành động và list đi kèm chưa ?
  • Kiểm tra việc tính trích đóng BHXH vào ngân sách của đơn vị chức năng ;
  • Đối chiếu thông tin BHXH hàng tháng với số hạch toán hàng tháng của đơn vị chức năng trên sổ kế toán .

#14. Kiểm tra TK 341 | Kiểm tra khoản vay

#14.1 Kiểm tra số dư cuối kỳ

  • Không có số dư bên Nợ ;
  • Đối chiếu số dư TK 341 cuối năm cụ thể cho từng cá thể, ngân hàng nhà nước … với số dư theo xác nhận của từng cá thể, ngân hàng nhà nước đó ;
  • Đã nhìn nhận lại khoản vay có gốc ngoại tệ hay chưa ?

#14.2 Kiểm tra phát sinh trong kỳ

  • Vay cá thể đã làm hợp đồng vay chưa ? Có lãi suất vay không ? Nếu có khi trả lãi đã tính thuế TNCN hay chưa ? ( 5 % ) ;
  • Nếu có khoản vay dài hạn từ quốc tế ( Ngân hàng quốc tế, Công ty mẹ … ) đã làm thủ tục ĐK với ngân hàng nhà nước nhà nước hay chưa ?
  • Các khoản ngân sách lãi vay có bị loại khỏi ngân sách không được trừ theo thông tư 96/2015 / TT-BTC và Nghị định 132 / 2020 / NĐ-CP hay không ? Note lại để loại khỏi ngân sách nếu có .

#15. Kiểm tra TK 411, TK 418 | Kiểm tra Nguồn vốn

#15.1 Kiểm tra SD cuối kỳ

  • TK 411 và TK 418 không có số dư bên Nợ ;

#15.2 Kiểm tra phát sinh trong kỳ

  • Trong năm đơn vị chức năng có tăng vốn hay không ? Thời hạn góp vốn có đúng lao lý không ?
  • Có vừa đủ bộ hồ sơ góp vốn không ?

#16. Rà soát Doanh thu, giá vốn

Tài khoản về lệch giá, giá vốn ở đây là những TK 511 và TK 632. Chi tiết kiểm tra, thanh tra rà soát như sau :

#16.1 Rà soát số dư cuối kỳ

  • Không có số dư đầu năm và cuối năm kinh tế tài chính ;

#16.2 Rà soát phát sinh trong kỳ

  • Đã so sánh lệch giá ghi nhận trong năm trên sổ với tờ khai thuế GTGT hàng tháng / quý chưa ? Có chênh lệch gì không ?
  • Các nhiệm vụ ghi nhận lệch giá đã được ghi nhận giá vốn không thiếu chưa ? Có nhiệm vụ nào mà giá vốn ghi nhận cao hơn lệch giá không ? Giải thích .
  • Tham chiếu ngược lại phần hàng tồn dư để kiểm tra việc ghi nhận giá vốn đúng và khá đầy đủ hay chưa ?

#17. Rà soát TK doanh thu, Chi phí còn lại

Các thông tin tài khoản lệch giá, ngân sách còn lại là những thông tin tài khoản như : TK 521, TK 515, TK 635, TK 621, TK 622, TK 627, TK 711, TK 811

#17.1 Rà soát SD cuối kỳ

  • Các thông tin tài khoản kể trên sẽ không có số dư đầu năm và cuối năm kinh tế tài chính ;

#17.2 Rà soát phát sinh trong kỳ

  • Chi tiêu hạch toán vào những TK 641, TK 642, TK 811 có hài hòa và hợp lý không ? Có ngân sách nào ;
  • Các ngân sách trích trước hạch toán so với với TK 335 có địa thế căn cứ gì không ?
  • Các khoản ngân sách hạch toán với TK 353 có tương thích không có bị loại khi quyết toán thuế TNDN không ?
  • Note lại những khoản ngân sách bị loại để loại khỏi ngân sách được trừ khi xác lập thuế TNDN ;

#18. Rà soát TK 821| Rà soát Chi phí thuế TNDN

#18.1 Rà soát số dư cuối kỳ

  • TK 821 có số dư đầu năm và cuối năm kinh tế tài chính ;

#18.2 Rà soát PS trong kỳ

  • Số phát sinh bên nợ của TK này sẽ bằng số thuế phải nộp trên tờ khai quyết toán thuế TNDN .

Tổng hợp es-glocal

Tác giả: Admin