19
02-2022

Vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp và cách xác định vốn chủ!

Vốn chủ sở hữu trong doanh nghiệp xác định như thế nào?

Vốn chủ sở hữu là gì và những bộ phận cấu thành của vốn chủ sở hữu trong doanh nghiệp gồm có những khuôn khổ nào ?. Trong bài viết dưới đây, chúng tôi xin được nêu một số ít pháp luật pháp lý và thực tiễn về yếu tố này để những bạn tìm hiểu thêm .

Thực tiễn về vốn của doanh nghiệp khá phức tạp và việc xây dựng một cấu trúc vốn như thế nào để hiệu quả sẽ phụ thuộc rất nhiều vào các khía cạnh hoạt động khác của doanh nghiệp. Để có câu trả lời một cách chính xác, các Luật sư tư vấn của chúng tôi sẽ thực hiện các khảo sát và đánh giá cần thiết để xác định chính xác cơ cấu vốn hiện tại của doanh nghiệp, cấu trúc vốn như thế nào sẽ hiệu quả và các biện pháp huy động vốn mà doanh nghiệp nên thực hiện để đảm bảo sự tăng trưởng nhanh nhưng vẫn ổn định.

Vốn chủ sở hữu là vốn thuộc quyền sở hữu của chủ DN và chuyển giao quyền định đoạt, chiếm hữu, sử dụng vốn cho DN. Vốn chủ sở hữu là nguồn tài trợ thường xuyên và an toàn nhất cho các hoạt động sản xuất, kinh doanh của DN, nhưng chi phí sử dụng vốn đắt đỏ hơn vốn nợ.

Trên bảng cân đối kế toán của Doanh Nghiệp, vốn chủ sở hữu được biểu lộ là hiệu số của gia tài Doanh Nghiệp trừ đi những khoản nợ phái trả ( Vốn chủ sở hữu = Tài sản – Nợ phải trả ) .Theo chuẩn mực kế toán số 01, thì vốn chủ sở hữu được phản ảnh trong Bảng cân đối kế toán, gồm : vốn của những nhà đầu tư, thặng dư vốn CP, doanh thu giữ lại, những quỹ, doanh thu chưa phân phối, chênh lệch tỷ giá và chênh lệch nhìn nhận lại gia tài. Cụ thể như sau :

Vốn góp của các nhà đầu tư.

Chủ góp vốn đầu tư Doanh Nghiệp là cổ đông ( so với Công ty CP ), hoặc thành viên góp vốn ( so với Công ty Trách Nhiệm Hữu Hạn hai thành viên trở lên, Công ty hợp danh ), chủ sở hữu ( so với Công ty Trách Nhiệm Hữu Hạn một thành viên và Doanh Nghiệp tư nhân ) .Theo lao lý của Luật DN năm trước ( Điều 48, Điều 74, Điều 112 ), chủ góp vốn đầu tư có nghĩa vụ và trách nhiệm góp vừa đủ vốn đã cam kết vào Doanh Nghiệp trong thời hạn 90 ngày, kể từ ngày cấp Giấy chứng nhận ĐK DN. Sau thời hạn 90 ngày, nếu chủ góp vốn đầu tư vẫn chưa góp vốn, thì số lượng giới hạn quyền của chủ góp vốn đầu tư sẽ bị số lượng giới hạn tại mức vốn đã góp thực tiễn vào Doanh Nghiệp .Trong những mô hình Doanh Nghiệp mang thực chất nghĩa vụ và trách nhiệm hữu hạn như Công ty CP, Công ty Trách Nhiệm Hữu Hạn, thì vốn góp của chủ góp vốn đầu tư là cơ sở xác lập nghĩa vụ và trách nhiệm của chủ góp vốn đầu tư ( thành viên góp vốn, cổ đông, chủ sở hữu ) so với những những khoản nợ và nghĩa vụ và trách nhiệm gia tài khác của DN. Đối với những mô hình Doanh Nghiệp khác có thực chất nghĩa vụ và trách nhiệm vô hạn như Doanh Nghiệp tư nhân, công ty hợp danh ( vận dụng so với thành viên hợp danh ), thì nghĩa vụ và trách nhiệm của chủ sở hữu, thành viên hợp danh so với những khoản nợ và nghĩa vụ và trách nhiệm gia tài khác của Doanh Nghiệp vượt ra ngoài khoanh vùng phạm vi của vốn góp .

Vốn góp của chủ sở hữu vào DN được ghi nhận vào Giấy chứng nhận đăng ký DN và Điều lệ Công ty với tên gọi là “Vốn điều lệ”. “Vốn điều lệ là tổng giá trị tài sản do các thành viên đã góp hoặc cam kết góp khi thành lập Công ty TNHH, công ty hợp danh; là tổng giá trị mệnh giá cổ phần đã bán hoặc đã được đăng ký mua khi thành lập DN đối với Công ty CP. Tuy nhiên, tên gọi “Vốn điều lệ” cũng chỉ tồn tại có tính hình thức và biểu trưng trên Giấy đăng ký hoạt động DN và Điều lệ Công ty, bởi nguồn vốn này nhanh chóng chuyển hóa thành tài sản của DN ngay sau khi chủ đầu tư hoàn thành nghĩa vụ góp vốn. Về mặt kinh tế – tài chính, và ghi nhận trên báo cáo tài chính của DN, vốn điều lệ được ghi nhận với tên gọi là là “vốn góp” để thể hiện đúng bản chất kinh tế của nguồn vốn này một cách chính xác hơn.

Trong một số ít nghành kinh doanh thương mại có điều kiện kèm theo ( như xuất khẩu lao động, kinh doanh thương mại bất động sản … ), pháp lý nhu yếu Doanh Nghiệp phải đạt tới một mức vốn điều lệ nhất định ( Vd : vốn điều lệ tối thiểu là 20 tỷ đối với Doanh Nghiệp kinh doanh thương mại bất động sản … ), nên chủ góp vốn đầu tư bắt buộc phải góp vào Doanh Nghiệp số tiền tối thiểu bằng mức mà pháp lý đã pháp luật, hoặc nhiều hơn .Trong mối quan hệ với vốn chủ sở hữu, vốn góp của chủ góp vốn đầu tư chiếm phần quan trọng, đặc biệt quan trọng ở quy trình tiến độ khi Doanh Nghiệp mới xây dựng. Cơ cấu tỷ trọng của vốn góp trong vốn chủ sở hữu sẽ đổi khác theo thời hạn và sự tăng trưởng của DN. Một Doanh Nghiệp có tỷ trọng vốn góp của chủ góp vốn đầu tư nhỏ, hoàn toàn có thể là một biểu lộ cho thấy rằng, Doanh Nghiệp có hiệu quả kinh doanh thương mại tốt hơn là Doanh Nghiệp có phần vốn góp chiếm tỷ trọng lớn trong vốn chủ sở hữu .

Lợi nhuận giữ lại

Lợi nhuận giữ lại là lợi nhuận sau thuế giữ lại để tích luỹ bổ sung vốn”. Tùy theo quyết định mà chủ đầu tư của DN đưa ra ở các thời kì khác nhau, lợi nhuận giữ lại có thể là khoản tích tụ trong nhiều năm tài chính hoặc trong một năm tài chính. Trên bảng cân đối kế toán, lợi nhuận giữ lại luôn là một khoản lũy kế từ trong quá khứ đến thời điểm lập báo cáo tài chính.

Cơ sở bắt đầu của doanh thu giữ lại là doanh thu sau thuế, tức là khoản tiền chênh lệch giữa thu nhập và ngân sách, những khoản thuế phải đóng mà Doanh Nghiệp bỏ ra để đạt được thu nhập từ những hoạt động giải trí của Doanh Nghiệp đưa lại. Khoản kinh tế tài chính này được công ty tích tụ từ năm này sang năm khác thành một giá trị lớn hoặc rất lớn .Lợi nhuận giữ lại được xác lập bằng công thức : Lợi nhuận giữ lại = doanh thu giữ lại khởi đầu + thu nhập ròng – cổ tức. Với tư cách là một nguồn nội lực của Doanh Nghiệp, doanh thu giữ lại là giải pháp tăng tổng vốn chủ sở hữu của Doanh Nghiệp để bảo vệ trạng thái tăng trưởng không thay đổi, phòng ngừa thực trạng mất cân đối dòng tiền và tiết giảm ngân sách kinh tế tài chính .Việc sử dụng doanh thu giữ lại làm tăng mức độ cô đặc của CP hay phần góp vốn, làm tăng giá trị của cổ đông, thành viên góp vốn, chủ sở hữu DN. Sử dụng kế hoạch tăng vốn chủ sở hữu trải qua việc giữ lại doanh thu là cách khôn ngoan để tăng nguồn vốn hỗ trợ vốn cho hoạt động giải trí sản xuất, kinh doanh thương mại của Doanh Nghiệp nhưng không làm tăng số lượng giới hạn nghĩa vụ và trách nhiệm của chủ góp vốn đầu tư so với những khoản nợ và nghĩa vụ và trách nhiệm gia tài của Doanh Nghiệp ; đồng thời giảm thiểu được ngân sách sử dụng vốn cho DN. Chiến lược này thường được vận dụng so với những Doanh Nghiệp mà chủ góp vốn đầu tư có dự tính gắn bó lâu bền hơn, bền vững và kiên cố với Doanh Nghiệp ; và ở chiều ngược lại, sẽ không tương thích với những Doanh Nghiệp có chủ góp vốn đầu tư là những nhà đầu tư kinh tế tài chính thời gian ngắn hoặc lướt sóng .

Thặng dư vốn cổ phần

Thặng dư vốn cổ phần là chênh lệch giữa mệnh giá cổ phiếu với giá thực tế phát hành”.

Khả năng kêu gọi vốn và nguồn vốn phong phú là một trong số những lợi thế vô cùng lớn của mô hình Công ty CP. Nguồn vốn từ thặng dư vốn CP là một lợi thế riêng có của Công ty CP mà những mô hình Doanh Nghiệp khác không có. Ưu thế đó xuất phát từ chính sách chia vốn điều lệ ( vốn góp của chủ góp vốn đầu tư ) thành nhiều phần bằng nhau ( gọi là CP ) với mệnh giá tối thiểu là mười nghìn đồng hoặc mệnh giá khác có giá trị là bội số của mười nghìn đồng. Mệnh giá CP hoàn toàn có thể coi là giá CP do Nhà nước ấn định và được ghi nhận trên Giấy ghi nhận ĐK Doanh Nghiệp, làm cơ sở chịu nghĩa vụ và trách nhiệm của cổ đông so với những khoản nợ và nghĩa vụ và trách nhiệm gia tài của Doanh Nghiệp, nhưng không phản ánh giá trị trong thực tiễn của mỗi CP trên thị trường. Giá trị thực tiễn của mỗi CP trên thị trường chịu sự tác động ảnh hưởng của nhiều yếu tố, dịch chuyển theo sức khỏe thể chất kinh tế tài chính của DN. Trên thị trường, giá trị của CP được xác lập bằng giá CP, và đi lên nếu giá trị Doanh Nghiệp đi lên, hoặc đi xuống nếu giá trị Doanh Nghiệp đi xuống. Biến động của giá CP phụ thuộc vào vào rất nhiều yếu tố, như kì vọng của nhà đầu tư vào Doanh Nghiệp, thông tin do Doanh Nghiệp công bố hay tâm ý thị trường .Với lao lý mệnh giá CP là mười nghìn đồng hoặc bội số của mười nghìn đồng, nhưng khi phát hành, Doanh Nghiệp hoàn toàn có thể xác lập một mức giá thị trường cao hơn, tương thích với giá trị của Doanh Nghiệp và thời cơ tương lai mà Doanh Nghiệp hoàn toàn có thể đạt được. Khi phát hành CP lần đầu hoặc phát hành CP bổ trợ, một đơn vị chức năng có công dụng sẽ thực thi việc thẩm định giá để xác lập giá trị Doanh Nghiệp và giá CP để đưa ra mức giá chào bán tương thích. Khoản chênh lệch giữa giá phát hành đó với mệnh giá khởi đầu sẽ được hạch toán vào gia tài của Doanh Nghiệp với tư cách là thặng dư vốn CP, và Doanh Nghiệp hoàn toàn có thể sử dụng nguồn vốn này vào những hoạt động giải trí sản xuất, kinh doanh thương mại của mình .

Theo quy định tại điểm 1, mục A, phần II, Thông tư số 19/2003/TT-BTC ngày 20 tháng 2 năm 2003 của Bộ Tài chính, thì thặng dư vốn cổ phần là một nguồn để tăng vốn điều lệ của DN. “Việc kết chuyển thặng dư vốn để bổ sung vốn điều lệ của Công ty CP (theo qui định tại tiết đ điểm 1 mục A phần II) phải tuân thủ các điều kiện sau:

…………

b. Đối với khoản chênh lệch giữa giá bán với mệnh giá cổ phiếu được phát hành để thực hiện các dự án đầu tư thì Công ty CP chỉ được sử dụng để bổ sung vốn điều lệ sau 3 năm kể từ khi dự án đầu tư đã hoàn thành đưa vào khai thác, sử dụng.

Đối với khoản chênh lệch giữa giá bán với mệnh giá cổ phiếu được phát hành để cơ cấu lại nợ, bổ sung vốn kinh doanh thì Công ty CP chỉ được sử dụng để bổ sung tăng vốn điều lệ sau 1 năm kể từ thời điểm kết thúc đợt phát hành.

c. Những nguồn thặng dư nêu tại tiết a, b điểm 2 được chia cho các cổ đông dưới hình thức cổ phiếu theo tỷ lệ sở hữu cổ phần của từng cổ đông”.

Khi nghiên cứu và phân tích kỹ những nội dung của pháp luật này, tác giả nhận thấy rằng, có vẻ như có một số ít điểm chưa hài hòa và hợp lý trong cách xác lập tư cách chủ sở hữu của phần giá trị ngày càng tăng phát sinh trên vốn CP. Cụ thể :+ Lợi nhuận giữ lại mang thực chất là cống phẩm phát sinh trên vốn CP và nó phải gắn liền với vốn CP, thuộc quyền sở hữu của chủ sở hữu vốn CP. Quyền sở hữu của cổ đông so với doanh thu được xác lập trên cơ sở “ thu hoa lợi cống phẩm ” theo pháp luật tại Điều 221, Bộ Luật Dân sự năm ngoái. Việc những cổ đông biểu quyết giữ lại doanh thu mà không chia cho cổ đông mang thực chất là sự miêu tả ý chí chuyển giao quyền sử dụng, chiếm hữu cho Công ty, nhưng không làm biến hóa chủ sở hữu của phần doanh thu giữ lại đó .+ Thặng dư CP thực ra là khoản doanh thu mà Công ty thu được do bán CP phát hành bổ trợ. Tại thời gian chào bán, CP chưa thuộc quyền sở hữu của bên mua mà thuộc quyền của bên bán, phần chênh lệch giữa mệnh giá và giá cả trong thực tiễn được coi là cống phẩm của chủ sở hữu CP ( bên bán ) trước khi chuyển giao cho bên mua .

Lợi nhuận chưa phân phối.

Lợi nhuận chưa phân phối là lợi nhuận sau thuế chưa chia cho chủ sở hữu hoặc chưa trích lập các quỹ.

Về cơ bản, doanh thu chưa phân phối có những điểm chung với doanh thu giữ lại, nhưng có điểm khác ở chỗ : doanh thu giữ lại là phần doanh thu sau thuế đã trừ đi những khoản trích lập quỹ và phân phối vào những mục tiêu khác theo nhu yếu của pháp lý và pháp luật của Doanh Nghiệp ; còn doanh thu chưa phân phối là khoản tiền được xác lập sau khi trừ những khoản thuế, nhưng chưa phân phối vào những quỹ và mục tiêu khác .Trong mạng lưới hệ thống định khoản theo chuẩn mực kế toán Nước Ta hiện hành, doanh thu chưa phân phối được hạch toán vào thông tin tài khoản 421, và là chỉ số phản ánh hiệu quả kinh doanh thương mại của DN. Nếu trên bảng cân đối kế toán, thông tin tài khoản 421 là một số lượng thực dương, thì có nghĩa rằng, trong kỳ tài chính đó, Doanh Nghiệp kinh doanh thương mại có lãi ròng sau khi trừ hết những khoản ngân sách, thuế thu nhập Doanh Nghiệp .Nếu một khoản tiền đang được hạch toán vào thông tin tài khoản 421, thì điều đó bộc lộ được rằng, Doanh Nghiệp đang có một khoản tiền doanh thu sau khi đã trừ ngân sách và thuế TNDN nhưng chưa phân chia vào bất kỳ mục đích nào, và chưa hạch toán và phần doanh thu giữ lại, nên chưa được coi là tăng vốn chủ sở hữu .Như vậy, hoàn toàn có thể nói, một khi một khoản tiền đang treo ở thông tin tài khoản 421, thì tư cách chủ sở hữu của nó chưa được xác lập một cách rõ ràng, và tác giả cho rằng, nó nên được hiểu là thuộc về chủ sở hữu của vốn CP, bởi đây là khoản cống phẩm phát sinh trên vốn CP .

Các quỹ khác gồm: Quỹ dự phòng tài chính; Quỹ khen thưởng, phúc lợi;    Quỹ đầu tư phát triển; Quỹ dự phòng tài chính; Các quỹ khác thuộc vốn chủ sở hữu…

Đây là những quỹ được trích lập sử dụng nguồn tiền từ doanh thu sau thuế của DN. Pháp luật hiện hành không bắt buộc việc trích lập Quỹ nêu tại tiểu mục này, nên cổ đông hoặc thành viên góp vốn có quyền lao lý vào trong Điều lê về việc lập Quỹ hoặc không lập Quỹ .Việc trích lập quỹ và số tiền trích lập phải được quyết định hành động bởi cơ quan có thẩm quyền cao nhất của Doanh Nghiệp, và được coi là chuyển quyền sở hữu từ nhà đầu tư sang Doanh Nghiệp để Doanh Nghiệp được toàn quyền chiếm hữu, sử dụng và định đoạt theo pháp luật của pháp lý .

[3] Điểm c, mục 29, Chuẩn mực kế toán 01, Hệ thống kế toán Việt nam, Ban hành và công bố theo Quyết định số 165/2002/QĐ-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2002 của Bộ trưởng Bộ Tài chính.

Tác giả: Admin